31
ágú

Enn um Grundartanga

Þann 28. júlí s.l. lögðu Sigurbjörn Hjaltason bóndi á Kiðafelli og Ragnheiður Þorgrímsdóttir bóndi á Kúludalsá fram stjórnsýslukæru vegna afgreiðslu sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar á umsókn Faxaflóahafna um stækkun iðnaðarsvæðisins á Grundartanga. Kæran er til meðferðar í Innanríkisráðuneytinu. Framkvæmdir verða ekki hafnar á umræddu svæði, skv. niðurstöðu Skipulagsstofnunar, fyrr en ráðuneytið hefur lokið umfjöllun sinni um kærumálið.

Vissulega er hér um áfangasigur að ræða fyrir þann stóra hóp fólks sem vill hreint loft, hreint vatn og hreina jörð í Hvalfirði. Nauðsynlegt er fyrir alla íbúa Hvalfjarðar og alla landsmenn að taka afstöðu til þess, hvernig fjörðurinn á að líta út í framtíðinni; hvort lögmál gróðahyggjunnar eigi að ráða för með tilheyrandi eyðileggingu eða hvort við viljum lifa og starfa í anda sjálfbærrar þróunar. Mengandi stóriðja og sjálfbær þróun fara nefnilega ekki saman og það er ekki hægt að velja hvorutveggja saman, til lengri tíma litið.

Við sem viljum stuðla að sjálfbærri þróun vitum auðvitað að stóriðjufyrirtækin sem nú eru til staðar á Grundartanga eru komin til að vera, a.m.k. um hríð. Við vitum einnig að Elkem og Norðurál menga verulega - allan sólarhringinn - allan ársins hring. Gera verður ítrustu kröfur um mengunarvarnir og mengunareftirlit hjá þeim. Slíkar kröfur eru ekki gerðar nú og fyrirtækjunum hefur verið falið ótrúlegt vald með því að leyfa þeim að bera ábyrgð á mengunarmælingum vegna eigin starfsemi. Fáum sem hugsa málið til enda, dettur í hug að þau geti farið vel með slíkt vald! Það eru gríðarleg verkefni framundan við að mæla mengun eftir þessi fyrirtæki, mengun sem víst er að sér stað í öllum þrepum lífríkisins. Dapurlegt er til þess að  hugsa að stefna Faxaflóahafna og sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar sé að bæta við mengunina þó "óverulega" sé að eigin sögn.


Undir flipanum "Stóriðja"  hér til hliðar er hægt að lesa kæru Sigurbjörns og Ragnheiðar ásamt fleira efni. Ennfremur er hægt að lesa um málefni Grundartanga á vefsíðu Saving Iceland. Slóðin er http://www.savingiceland.org


13
ágú

Frá stjórn

Sæl öll.

Stjórnarmenn hafa verið á þönum út og suður yfir hásumarið en nú eru flestir komnir til baka. Því miður höfum við tapað Jóhönnu úr stjórn. Við þökkum henni fyrir gott samstarf og söknum hennar. Gyða hefur tekið að sér að vera ritari eins og meðfylgjandi fundargerð ber með sér.

Fundargerð Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð
Fundur haldinn að Kúludalsá miðvikudaginn 10. ágúst 2011 kl. 20.00.
Mættir: Þórarinn Jónsson, Ragnheiður Þorgrímsdóttir, Daniela Gross og Gyða S. Björnsdóttir.

1.    Kosning ritara í stjórn. Gyða S. Björnsdóttir tekur það verkefni að sér.

2.    Grundartangi, skipulagsmál, athugasemdir, afgreiðsla, kæra og fl.
Viðbrögð við svari frá Skipulagsnefnd Hvalfjarðarsveitar við athugasemdum Umhverfisvaktarinnar rædd.

3.    Vöktunaráætlun.
Vöktunaráætlun iðjuveranna á Grundartanga hefur ekki verið afgreidd frá Umhverfisstofnun. Ragnheiður hefur sent fyrirspurn en ekki fengið svör.

4.    Áréttun erindis við Faxaflóahafnir.
Stjórnin lýsir yfir vonbrigðum með að engin svör hafi borist. Ákveðið að senda nýtt erindi.

5.    Dagur íslenskrar náttúru 16. sept. n.k.
Erindi frá umhverfisráðuneytinu lagt fram.

6.    Önnur mál.
a.    Samþykkt að senda ábúendum Melaleitis baráttukveðju.
b.    Erindi Jóhönnu Harðardóttur varðandi malarnám Björgunar í Hvalfirði tekið fyrir. Stjórnin tekur heilshugar undir ábendingu um að fylgjast vandlega með tilhögun malarnáms.

Fleira ekki tekið fyrir. Fundi slitið kl. 23.00.

11
júl

Frá Sigurbirni Hjaltasyni

 A. Athugasemdir við tillögu að breytingu á deiliskipulagi athafnasvæðis, athafna- og hafnarsvæðis og iðnaðarsvæðis á Grundartanga, vestursvæði.

B. Athugasemd vegna stjórnsýslu sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar

C. Kæra vegna ólöglegrar förgunar úrgangs í flæðigryfju á Grundartanga og kvörtun vegna viðbragða Umhverfisstofnunar.

A:

Sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar
Sverrir Jónsson oddviti
Innrimel 3
301 Akranesi

 

Kiðafelli, 28. júní 2011

 

Efni: Athugasemdir við tillögu að breytingu á deiliskipulagi athafnasvæðis, athafna- og hafnarsvæðis og iðnaðarsvæðis á Grundartanga, vestursvæði.

Sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar hefur auglýst breytingu á deiliskipulagi athafnasvæðis, athafna- og hafnarsvæðis og iðnaðarsvæðis á Grundartanga vestursvæði samkvæmt 43. gr. skipulagslaga nr. 123/2010.      
Tillagan er sögð í samræmi við gildandi aðalskipulag Hvalfjarðarsveitar 2008-2020 og tillögu að breytingu á aðalskipulagi Hvalfjarðarsveitar 2008-2020 stækkun iðnaðarsvæðis á Grundartanga, sem var í auglýsingaferli til 23. maí 2011.

Það skal ítrekað að undirritaður telur að við afgreiðslu sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar á tillögu að breytingu á aðalskipulagi á 109. fundi sínum varðandi framangreint mál hafi varamaður tekið sæti í sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar með ólögmætum hætti og er það krafa undirritaðs að atkvæði hans falli dautt og ómerkt, en að öðru leyti standi atkvæðagreiðslan og verði niðurstaða fundarins í samræmi við það þ.e.a.s. að tillagan hafi verið felld á jöfnu.

Leitað verður úrskurðar ráðuneytis innanríkismála við úrlausn álitaefnis þessa.

Af því gefnu að niðurstaðan verði undirrituðum í vil, er ekki tilefni til af hálfu sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar að fjalla um og því síður að afgreiða deiliskipulagstillögu sem nú er til umfjöllunar.

Undirritaður gerir alvarlega athugasemd við málsmeðferð á auglýstu deiliskipulagi. Samkvæmt 41. grein skipulagslaga skal aðalskipulagsbreyting auglýst áður eða samhliða ef tillaga að deiliskipulagi er ekki í samræmi við aðalskipulag.

Dregið er í efa að sveitarstjórn sé heimilt að auglýsa deiliskipulagstillögu á kynningartíma tillögu að breytingu á aðalskipulagi. Annað hvort þarf að afgreiða tillögu að breytingu á aðalskipulagi fyrir auglýsingu á breytingu á tengdu deiliskipulagi eða hinsvegar að auglýsa báðar tillögurnar samhliða eða í það minnsta að afgreiða þær samhliða.

Með því að sveitarstjórn samþykkir og auglýsir deiliskipulagstillögu á kynningartíma aðalskipulagstillögu tekur sveitarstjórn afstöðu til þess að aðalskipulagstillagan fái framgang hvað sem öllum athugasemdum líði. Varð það reyndar raunin að ekkert var gert með hinar fjölmörgu athugasemdir sem bárust við aðalskipulagsbreytinguna.

Þessi málsmeðferð er ekki í samræmi við skipulagslög samkvæmt ofanrituðu né þess réttar sem almenningi er tryggður til að hafa áhrif gerð skipulags. Á þetta mun reyna á vettvangi Umhverfisráðuneytisins.

Varðandi deiliskipulagstillöguna, sem auglýst var með meintum ólögmætum hætti eru settar fram eftirfarandi athugasemdir:

Tillagan er önnur (2.) breytingartillagan frá upphaflegu deiliskipulagi. Gríðarmiklar breytingar hafa verið gerðar við upphaflega tillögu og skipulagssvæðið stækkað um á annað hundrað hektara. Tillagan sem nú er kynnt, hvað varðar texta, er í aðalatriðum endurtekning á fyrri skilmálum, þrátt fyrir að umfang svæðisins hafi aukist gríðarlega.

Fram kemur í greinargerð að engum lóðum undir hafnsækna iðnaðarstarfsemi sé  til að dreifa á Grundartanga. Það þarf engum að koma á óvart, því slík landflokkunarskilgreining er ekki til innan skipulagslaga- og reglugerðar. Hinsvegar er óráðstafað land undir iðnað fyrir hendi á Grundartanga. Fram kemur að Skipulagsstofnun lítur svo á að t.t. iðnaðaruppbygging eigi að vera á slíkum svæðum. Er ekki skynsamlegt að nýta það svæði sem þegar er samþykkt í nýsamþykktu aðalskipulagi frekar en að gera nýtt iðnaðarsvæði sem engin sátt verður um.

Í stefnumörkun aðalskipulags kemur fram að gera eigi grein fyrir vöktunaráætlun í greinargerð deiliskipulags varðandi t.t. umhverfisþætti og mótvægisaðgerðir. Til að komast hjá málalengingum þá vísast í aðalskipulag Hvalfjarðarsveitar með von um að skipulagshönnuður og skipulagsnefnd kynni sér það og geri viðeigandi úrbætur.

Ekki er fullnægjandi og algjörlega fráleitt að vísa í væntanlegra umhverfisstefnu Faxaflóahafna í þessu sambandi. Þessi atriði skulu koma fram í deiliskipulagi.

Hvergi er gerð grein fyrir hvaðan orka á að koma inn á svæðið eða frárennslismálum, vatnsnotkun og vatnsöflun og ýmsum þeim þáttum sem  gerð er krafa um í nútíma deiliskipulagstillögum. Þessu þarf að svara í deiliskipulagi.

Samkvæmt aðalskipulagi Hvalfjarðarsveitar á að hafa að leiðarljósi að umgengni og nýting lands sé til fyrirmyndar og dregið verði úr mengun og neikvæðum umhverfisþáttum. Hvernig samræmist það þeim framkvæmdum sem felast í tillögunni?

Verður auglýst deiliskipulagstillaga að teljast algjörlega ófullnægjandi, ekki síst í því ljósi að áformaður er þungur iðnaður sem verður þó undir þeim mörkum að kalla á umhverfismat. Þrátt fyrir að umhverfismat verði ekki tilskilið má vænta verulegra umhverfisáhrifa sem kynna þarf almenningi á skipulagsstigi.

Því miður læðist sá grunur fram í hugskoti manns, og að fenginni reynslu, að reynt sé að blekkja almenning með framsetningu tillögunnar. Látið er í veðri vaka að   t.t. verksmiðja sé ekki umhverfismatsskyld og ekki þurfi raforku til að knýja hana. Það læðist sá grunur að manni að á síðari stigum komi í ljós, vegna breytinga, að framkvæmdin verði matskyld og að ekki verði aftur snúið enda t.t. svæði skilgreint sem iðnaðarsvæði. Það hefur sýnt sig að öllu má breyta, taka þarf mismörg skref til að ná settu marki og sneiða hjá að athugasemdum almennings.

Þá liggur fyrir að hvergi kemur fram að innan skipulagssvæðisins er starfrækt urðun sorps frá iðjuverunum á Grundartanga sem er hluti af starfsleyfi þeirra.

Undirritaður býr handan Hvalfjarðar þar sem hann stundar landnytjar og er eigandi jarða. Vegna þeirrar uppbyggingar sem fram hefur farið á Grundartanga telur hann sig hafa orðið fyrir verulegum búsifjum. Þekkt er að flúor í beinum grasbíta hefur margfaldast og er komið upp fyrir þau mörk að geta valdið tannskemmdum. Hefur það leitt til þess að tortryggni gætir um hreinleika afurða,gæði beitilands og almenna ímynd. Hávaði frá svæðinu veldur verulegri skerðingu á lífsgæðum, ekki síst á góðvirðisdögum. Þá  hefur það sýnt sig að eftirspurn eftir landi þar sem Grundartangi blasir við er engin og landið því verðlítið.

Algjörlega er óásættanlegt í þessu ljósi að fallast á frekari iðnaðaruppbyggingu á Grundartanga. Áskilur undirritaður sér bótakröfu á hendur sveitarfélaginu fái mál þetta framgang. Þá er það áleitin hugsun hvað vakir fyrir sveitarfélaginu Hvalfjarðarsveit að vilja enn auka á mengandi starfsemi í sveitarfélaginu, til höfuðs íbúum í Hvalfirði og þeirri atvinnu sem þeir stunda í hinum dreifðu byggðum. Er það virkilega þess virði að ganga á rétt þeirra og lífsgæði og að íbúar og fasteignaeigendur sæki sé fé úr sveitarsjóði vegna vanhugsaðra athafna sveitarstjórnar í skipulagsmálum?

Virðingarfyllst,

Sigurbjörn Hjaltason

 

B:

Sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar

Sigurður Sverrir Pálsson,oddviti

Innrimel 3

Hvalfjarðarsveit

 

 

Kiðafelli 20. júní 2011

 Efni: Athugasemd vegna stjórnsýslu sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar

 

Undirritaður vill með erindi þessu benda sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar á að hann telur afgreiðslu nefndarinnar, á 109. fundi sínum, á tillögu um breytingu á aðalskipulagi Hvalfjarðarsveitar 2008-2020 vegna Grundartanga, vestursvæði ásamt heildarafgreiðslu 106. fundargerðar skipulags- og byggingarnefndar ólögmæta.

 

Vísað er til eftirfarandi texta í 109. fundargerð sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar varðandi afgreiðslu 106. fundagerðar skipulags- og bygggingarnefndar.

 

SAF ræddi vanhæfi sitt og lýsti því að hann mæti sig vanhæfan til að fjalla um fundargerðina og óskaði eftir að HHJ tæki sæti sitt. SAF vék af fundi og HHJ tók sæti í hans stað á fundinum.

 

Samkvæmt samþykktum Hvalfjarðarsveitar, stjórnsýslulögum og sveitarstjórnarlögum skal nefndarmaður sem veit um ástæður er kunna að valda vanhæfi hans, án tafar vekja athygli formanns stjórnsýslunefndar á þeim. Stjórnsýslunefnd ákveður hvort nefndarmanni, beri að víkja sæti.

 

Ekki kemur fram í fundargerð sveitarstjórnar með hvaða hætti viðkomandi nefndarmaður hafi gerst vanhæfur eða hvort lögmætar ástæður liggja að baki um vanhæfi.

 

Þá, samkvæmt fundagerð sveitarstjórnar, er lögboðin umræða og formleg afgreiðsla um hæfi viðkomandi nefndarmanns ekki viðhöfð með fullmægjandi eða lögformlegum hætti.

 

Þar sem undirritaður telur að varamaður hafi tekið sæti í sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar með ólögmætum hætti er það krafa undirritaðs að atkvæði hans falli dautt og ómerkt, en að öðru leyti standi atkvæðagreiðslan og verði niðurstaða fundarins í samræmi við það.

 

Taki sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar eigi tillit til ofangreinds áskilur undirritaður sér rétt til að vísa málinu til ráðuneytis innanríkismála.

 

Virðingarfyllst,

 

Sigurbjörn Hjaltason

C:

 

Umhverfisráðuneytið

Skuggasundi 1

150 Reykjavík

 

Efni: Kæra vegna ólöglegrar förgunar úrgangs í flæðigryfju á Grundartanga og kvörtun vegna viðbragða Umhverfisstofnunar.

 Undirritaður, ásamt tveimur öðrum einstaklingum, urðu vitni að urðun bíldekkja (sjá mynd) í flæðigryfju á athafnasvæði Faxaflóahafna á Grundartanga. Álver Norðuráls hefur heimild,samkvæmt starfsleyfi, til að urða t.t. úrgang í flæðigryfju, þó ekki endurvinnanlegan úrgang. Óljóst er hverjir aðrir kunna að hafa slíkt leyfi. Jafnframt  er ekki vitað að flæðigryfjan hafi sérstakt starfsleyfi sem inniheldur heimild til urðunar á sorpi, heldur er rekstur hennar inní starfsleyfi Norðuráls.

Þá vekur athygli að nefnd flæðigryfja sem á að vera undir eftirlit Umhverfisstofnunar er ekki sérstaklega á skipulagi.

Haft var samband við umhverfisstofnun vegna þessa máls en þar hafa fengist þau svör að umrædd flæðigryfja sé ekki í tengslum við Norðurál enda sé ekki heimilt að urða bíldekk samkvæmt starfsleyfi þeirra og að hún hljóti að vera á ábyrgð Faxaflóahafna. Ekki virðist Umhverfisstofnun sjá tilefni til að huga að málinu.

Skipulagsfulltrúi Hvalfjarðarsveitar staðfestir að umrædd flæðigryfja sé notuð af Norðuráli enda engri annarri fræðigryfju til að dreifa.

Það er krafa undirritaðs að ráðuneytið sjái til þess að meðhöndlun úrgangs og spilliefna á Grundartanga verði í samræmi við þau lagaákvæði sem um það gilda.

Virðingarfyllst,

Sigurbjörn Hjaltason

05
júl

Loftgæði eru besta gjöfin

Undanfarið hefur staðið yfir mikil ímyndarsköpun af hálfu Norðuráls á Grundartanga. Fyrirtækið hefur stutt ýmsa stóra viðburði á Akranesi og víðar, viðburði sem vekja athygli og sem margir sækja. Ímyndarsköpun fyrirtækisins hefur tengst heilsu og hreysti, hjálpsemi og velvilja. Norðurál vill vera góður granni og taka þátt í samfélaginu af heilindum – eða hvað?

Mörg okkar sem búum við mengun frá iðjuverunum á Grundartanga, höfum fyrir löngu gert okkur grein fyrir að bæði Norðurál og Elkem gætu verið betri grannar. Til marks um það eru mælingar á loftgæðum vegna mengunar frá iðjuverunum, en þau bera sem kunnugt er ábyrgð á þessum mælingum sjálf. Umhverfisvaktin við Hvalfjörð og fleiri hafa farið einarðlega fram á að stöðugar mælingar á loftgæðum verði gerðar á ákveðnum stöðum í grennd við iðjuverin. Ríkjandi vindáttir á svæðinu eru austanstæðar og er tekið mið af því í hugmyndum um staðsetningu loftgæðamælanna. Norðurál og Elkem hafa aftur á móti ekki hlustað á þessar röksemdir, heldur látið setja upp loftgæðamæli austan við verksmiðjurnar.  Halda forsvarsmenn iðjuveranna því fram að slíkur mælir geti mælt alla mengun sem sleppur út, jafnvel í grimmustu austanátt. Þessu trúir aðvitað enginn nema etv. einhver hjá Umhverfisstofnun, en þar með er listinn tæmdur.

Nýverið studdi Norðurál fótboltamót drengja á Akranesi, gaf leikskóla myndarlega gjöf o.fl. Þetta er að sjálfsögðu rausnarlegt, en gera þarf betur. Börn við Hvalfjörð, sem annars staðar, þurfa hreint loft til að anda að sér, hreint vatn til að drekka og hreina jörð til að lifa á. Þegar til lengri tíma er litið skipta þessi undirstöðuatriði lífsins meira máli en allt annað. Það er sjálfsagður réttur bæði núlifandi barna og barna framtíðarinnar að í notkun séu góðir og öflugir loftgæðamælar, rétt staðsettir, sem gefa réttar upplýsingar rafrænt t.d. með tengingu inn á vefi sveitarfélaganna við Hvalfjörð. Með því að setja upp öfluga loftgæðamæla er sýna magn mengandi efna í andrúmsloftinu hverju sinni er verið að leggja grunn að mun öflugra eftirliti með mengun en nú er. Betri „gjöf“ er ekki hægt að gefa börnum við Hvalfjörð en að endurheimta sem mest af þeim loftgæðum sem voru, fyrir daga mengandi stóriðju við Hvalfjörð. Það er hægt - ef vilji er fyrir hendi.

Ragnheiður Þorgrímsdóttir

30
jún

Athugasemdir við deiliskipulag

Umhverfisvaktin við Hvalfjörð hefur sent sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar athugasemdir við tillögu að breytingu á deiliskipulagi á Grundartanga.

Athugasemdirnar, sem sendar voru Sverri Jónssyni oddvita eru á þessa leið:


"Efni: Athugasemd við vinnubrögð og stefnu meirihluta sveitarstjórnar Hvalfjarðarsveitar í skipulags- og umhverfismálum sbr. tillögu um breytingu á deiliskipulagi athafnasvæðis, athafna- og hafnarsvæðis og iðnaðarsvæðis á Grundartanga vestursvæði samkvæmt 43. gr. skipulagslaga nr. 123 frá 2010.


Stjórn Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð vísar í auglýsingu á vef Hvalfjarðarsveitar dags. 18. maí og gerir alvarlega athugasemd við að auglýst sé tillaga um breytingu á deiliskipulagi við aðalskipulag, sem ekki hafði verið samþykkt þegar auglýsingin um deiliskipulagið var birt. Ekki er um minniháttar skipulagsbreytingu að ræða (sbr. 43. gr. laga nr. 123 frá 2010), sé litið til tengingar tillögu um breytingu á deiliskipulagi, við nýlega samþykkta tillögu um breytingu á aðalskipulagi á Grundartanga. Því hlýtur að teljast vafasamt að þessi gjörningur meirihluta sveitarstjórnar sé lögformlega réttur.

Stjórn Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð lýsir yfir andstöðu við allar skipulagsbreytingar sem lúta að því að greiða fyrir mengandi iðnaði á Grundartanga, þ.m.t. framkominni tillögu að breytingu á deiliskipulagi. Meirihluti sveitarstjórnar ætti að hafa gert sér grein fyrir að sú ályktun, að ekki sé þörf á umhverfismati vegna viðbótar við mengandi iðnað á Grundartanga, byggir á niðurstöðum mjög svo hlutdrægra og brotakenndra mengunarmælinga, í umsjón forsvarsmanna iðjuveranna á Grundartanga, sem bera ábyrgð á mælingum á mengun vegna eigin starfsemi.

Mikill styrr hefur staðið um nýlega samþykkta tillögu um breytingu á aðalskipulagi á Grundartanga. Meirihluti sveitarstjórnar virðist hafa verið fyrirfram ráðinn í að hafa hinar fjölmörgu athugasemdir hagsmunaaðila við breytingu á aðalskipulagi á Grundartanga að engu.

Það er hneisa að meirihluti sveitarstjórnar skuli ganga á bak orða sinna í umhverfismálum og gerast handbendi gróðahyggjunnar á kostnað velferðar íbúanna við Hvalfjörð. Ýmsar bókanir einstaklinga innan meirihlutans í sveitarstjórn er tengjast afgreiðslu á tillögu um breytingar á aðalskipulagi Grundartanga, munu engu breyta þegar kemur til kastanna að koma upp nýjum mengandi fyrirtækjum á svæðinu. Þessar bókanir, sem trúlega eru til þess gerðar að firra viðkomandi sveitarstjórnarmenn ábyrgð á gerðum sínum, hljóta að teljst í meira lagi einfeldningslegar.

Nánar verður fjallað um framkvæmd atkvæðagreiðslu sveitarstjórnar, dags. 14. 6. 2011, um tillögu að breytingu á aðalskipulagi á Grundartanga, í sérstöku erindi.

Hvalfirði, 29. júní 2011

Stjórn Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð,
Ragnheiður Þorgrímsdóttir form.


Afrit sent Skipulagsstofnun"