04
apr

Ályktanir aðalfundar 2018


Ályktanir aðalfundar Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð 2018


Umhverfisráðherra

1. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018, skorar á umhverfisráðherra að beita sér fyrir því að aðskilin verði framkvæmd umhverfisvöktunar vegna mengandi iðjuvera á Íslandi og greiðsla fyrir umhverfisvöktunina.
Umhverfisvaktin við Hvalfjörð telur að það fyrirkomulag sem notað hefur verið, samræmist hvorki meginmarkmiðum löggjafar um umhverfis- og náttúruvernd né tilgangi og markmiðum Umhverfisstofnunar, sem er að vernda náttúru og lífríki Íslands.


Landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra

2. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018, skorar á landbúnaðar- og sjávarútvegsráðherra að gangast fyrir grunnrannsóknum á þoli íslensks búfjár gagnvart flúori í fóðri og drykkjarvatni og áhrifum langtíma flúorálags á heilsu íslensks búfjár, með áherslu á hross, nautgripi og sauðfé.


Sameignarfélagið Faxaflóahafnir

3. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á sameignarfélagið Faxaflóahafnir að
a. leggja nú þegar niður allar hugmyndir um að koma fyrir fleiri iðjuverum á Grundartanga,
b. hætta að reka þann áróður að stóriðja geti verið skaðlaus fyrir umhverfið,
c. beina kröftum sínum að því að lágmarka skaðsemi vegna iðjuveranna sem þegar eru á Grundartanga með strangari kröfum um hreinsibúnað og meiri og markvissari mælingum á útsleppi mengandi efna. Sérstaklega er minnt á skort á loftgæðamælingum norðvestan við iðjuverin og sunnan Hvalfjarðar.


Stjórnmálaflokkar á Akranesi

4. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á stjórnmálaflokka á Akranesi að leggja fremur metnað sinn í að efla atvinnulíf innan marka kaupstaðarins, en að stuðla að mengandi stóriðju í öðru sveitarfélagi enda koma neikvæð áhrif hins óhreina iðnaðar fram þar.
Hér er átt við mengandi iðjuver á Grundartanga og áhrif þeirra á Hvalfjörð allan.


Stjórnmálaflokkar í Reykjavík

5. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á stjórnmálaflokka í Reykjavík að leggja fremur metnað sinn í að efla atvinnulíf innan marka borgarinnar, en að stuðla að mengandi stóriðju í öðru sveitarfélagi enda koma neikvæð áhrif hins óhreina iðnaðar fram þar.
Hér er átt við iðjuver á Grundartanga og áhrif þeirra á Hvalfjörð allan.


Umhverfisstofnun

6. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á Umhverfisstofnun að koma fyrir loftgæðamælistöð vegna flúors og brennisteins norð-vestan við iðjuverin á Grundartanga og staðsetja mælistöðina utan marka þynningarsvæðis fyrir flúor. Jafnframt skorar Umhverfisvaktin á Umhverfisstofnun að setja þar upp veftengdan sírita loftgæða fyrir almenning og vefmyndavél fyrir Umhverfisstofnun sem beint er yfir verksmiðjusvæðið þannig að starfsmenn UST geti séð hvað um er að vera á svæðinu og til dæmis fylgst með svokölluðum „neyðarútsleppum“ frá Elkem.

7. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á Umhverfisstofnun að banna Elkem Íslandi nú þegar svokallað „neyðalosun“ mengandi efna sem birtist í þykkum reykjarmekki sem leggt yfir nærliggjandi byggðir og ból. Að iðjuverið skuli komast upp með að nota skilgreininguna „neyðarlosun“ lýsir því á dapurlegan hátt hversu frjálsar hendur iðjuverið hefur haft.



Sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar

8. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018, skorar á sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar að láta ekki deigan síga gagnvart Umhverfisstofnun varðandi loftgæðamælistöð norð-vestur af Grundartanga. Afar mikilvægt er að haldið sé áfram loftgæðamælingum vegna flúors og brennisteins þar sem hæstu gildin hafa mælst.

9. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á sveitarstjórn Hvalfjarðarsveitar að endurskilgreina allt það svokallaða iðnaðarsvæði sem skilgreint var sem slíkt af Hvalfjarðarsveit vegna fyrirhugaðrar byggingar verksmiðju Silicor Materials og breyta því úr iðnaðarsvæði í athafnasvæði eins og það var áður.


Elkem Ísland ehf

10. Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð, haldinn í Garðakaffi á Akranesi 25. febrúar 2018 skorar á forsvarsmenn Elkem Ísland ehf. að láta þegar af útsleppi mengandi efna sem birtist í þykkum reykjarmekki sem leggt yfir nærliggjandi byggðir og ból. Að kalla slíkt fyrirbæri „neyðarlosun“ lýsir á dapurlegan hátt afstöðu iðjuversins til nágranna sinna.



27
maí

Umhverfisúttekt Faxaflóahafna


... og búskapur í Hvalfirði


Umhverfisvaktin við Hvalfjörð fagnar því að Faxaflóahafnir skuli hafa látið skoða mengunarálag frá iðjuverum á Grundartanga og vöktun umhverfisins, enda hefur Umhverfisvaktin ítrekað bent á hættumerki og leitað eftir viðræðum við Umhverfisstofnun, Faxaflóahafnir og iðjuverin á Grundartanga um umhverfismálin í Hvalfirði.
Faxaflóahafnir sem eru landeigandi á Grundartanga áttuðu sig á að staða mengunar frá svæðinu og eftirlit með henni væru ekki hafin yfir vafa og réðu þrjá sérfræðinga til að fara yfir gögn um málið og skila skýrslu.

Vandinn er sá að sérfræðingunum, höfundum hinnar nýútkomnu skýrslu, var þröngur stakkur skorinn í verkefninu og þeir tóku ýmsum forsendum mengunarmarka og umhverfisvöktunar sem gefnum þó þær séu það ekki.
Umhverfisvaktin telur að skýrsla Faxaflóahafna geti verið fyrsta skref í stóru verkefni. Næsta skref sé að fara rækilega ofan í saumana á möguleikum hefðbundins búskapar í nágrenni stóriðjunnar í Hvalfirði, þar sem sérstaða og verðmæti íslensks búfjár verða í brennidepli.
Rannsaka þarf hvort íslenskt búfé þolir í raun og veru það sem því er ætlað af flúori og brennisteini í grasi og heyi, en stuðst hefur verið við ágiskanir um þolmörk dýranna ár eftir ár. Rannsaka þarf grunngildi eiturefnanna í íslensku sauðfé, nautgripum og hrossum og finna út skaðsemismörk hverrar tegundar búfjár fyrir sig út frá dýraverndunarsjónarmiði og notkun dýranna.


Vöktun búfjár
Höfundar skýrslu Faxaflóahafna byggja niðurstöður sínar varðandi búfé að mestu á vöktunarskýrslu iðjuveranna fyrir árið 2011. Skýrslur iðjuveranna um umhverfisvöktun hafa verið deiluefni, ekki vegna þess að aðilar sem sjá um mælingar séu tortryggðir, heldur vegna utanumhalds iðjuveranna og vegna ákveðinnar tregðu þeirra til að mæla nokkra grundvallarþætti svo sem flúor í beinum langlífra grasbíta og flúor í heysýnum árlega, svo nokkuð sé nefnt.


Iðjuverin hafa einungis samþykkt að greiða fyrir flúormælingar í beinum sauðfjár. Niðurstöður mælinganna kveikja viðvörunarljós hjá skýrsluhöfundum.  Árið 2011 mældist meðalstyrkur flúors í kjálkabeinum fullorðins fjár yfir mörkum þar sem talin er hætta á tannskemmdum (hjá dádýrum) á sjö vöktunarbæjum af tólf þ.e. á bilinu 1000-2000 ppm. Hæsti styrkur flúors mældist 2726 ppm í 6 vetra kind. Þegar kindarhaus er sendur til skoðunar á Keldur fylgja honum hvorki upplýsingar um heilsufar kindarinnar né fleiri sýni úr henni. Einungis er vitað að það þurfti að fella kindina, í þessu tilviki sex vetra gamla. Flúormæling kjálkabeina gefur vitneskju um upphleðslu flúors í beinum hennar en um líðan kindarinnar eða hversu góð hún var til manneldis er ekki vitað.
Spyrja má hvort unnt sé að áætla skaðsemi flúors fyrir sauðfé á Íslandi einungis út frá mælingum á tönnum og beinum. Jafnframt er það álitamál að nota tuttugu ára gamla rannsókn á norskum dádýrum til að álykta um hugsanlegan skaða á kindum og öðru búfé á Íslandi. Umhverfisstofnun hefur samþykkt að norska rannsóknin sé heimfærð á íslenskan búpening. Ekki er að sjá að þessar sérkennilegu forsendur hafi ýtt við höfundum skýrslunnar.


Sömuleiðis má spyrja hvort rétt sé að nota Evrópskan staðal um leyfilegt magn flúors í grasi og heyi án nokkurra undangenginna rannsókna um þolmörk og skaðsemi flúors fyrir hérlend húsdýr. Skýrsluhöfundar gera hvorki athugasemdir við þetta né skort á vöktun á heyi. Þeir líta einnig framhjá því að afleiðingar mengunarslyss í Norðuráli í ágúst 2006 voru ekki rannsakaðar. Þeir gera ekki athugasemdir við að flúor sé ekki vaktað utan þynningarsvæðis yfir vetrartímann, þegar útigangshross eru á beit. Á þeim tíma slaknar á viðmiðum um losun flúors frá Norðuráli samkvæmt starfsleyfi.


Athygli skýrsluhöfunda beinist ekki nægjanlega mikið að því að dreifing mengunar er ekki vel þekkt utan þynningarsvæðis eins og hefur sýnt sig á háum gildum flúors fjarri Grundartanga.


Hér hafa nokkur atriði verið talin upp og vonandi ýta þau við einhverjum. Húsdýrin eru ekki aðskotahlutir í náttúrunni. Þau hafa verið hér frá landnámi og gert þjóðinni mögulegt að komast af. Þau eru stolt hvers bónda og allrar þjóðarinnar og þau eiga rétt á hreinu umhverfi. Því má aldrei gleyma.


Viðbragsáætlun
Höfundar skýrslunnar benda á möguleika þess að koma upp viðbragsáætlun fari útsleppi mengandi efna úr böndunum. Umhverfisvaktin fagnar ábendingunni enda hefur viðbragðsáætlun vegna mengunarslysa og það að íbúar geti fylgst með loftgæðum verið ein af tillögum hennar um úrbætur.
Umhverfisvaktin bendir á að mál hefðu þróast á annan veg ef slík viðbragðsáætlun hefði verið fyrir hendi í ágúst 2006 en þá varð mengunarslys hjá Norðuráli sem íbúar vissu ekki um fyrr en mörgum mánuðum seinna og afleiðingar þess voru ekki rannsakaðar. Slíkt má ekki að endurtaka sig.


Rannsóknir vantar
Umhverfisvaktin við Hvalfjörð hafnar þeirri niðurstöðu skýrsluhöfunda að umhverfisvöktun samkvæmt áætlun og fyrirmælum Umhverfisstofnunar gefi skýra mynd af mengun á svæðinu. Umhverfisvaktin hefur bent á að meðan mikilvægir þættir séu sniðgengnir í mengunarmælingum á vegum iðjuveranna fáist ekki rétt mynd af stöðunni. Skortur sé á rannsóknum á grunngildum, þoli og skaðsemismörkum búfjár varðandi eiturefnið flúor. Vilji Faxaflóahafnir taka afstöðu með náttúru og lífríki ættu þær að þrýsta á Umhverfisstofnun að beita sér fyrir ítarlegum rannsóknum á þolmörkum búfjár sem þarf að sæta stöðugu flúorálagi yfir langan tíma, jafnvel alla æfi. Engar slíkar rannsóknir eru til á Íslandi.


Umhverfisúttekt Faxaflóahafna vegna Grundartanga einkennist af þeim gögnum sem þegar hefur verið aflað og það takmarkar mjög gagnsemi hennar. Samanburður við erlend álver gerir íslensku búfé lítið gagn. Aftur á móti undirstrikar úttektin skort á rannsóknum sem hefði þurft að gera fyrir löngu.


Hvalfirði 20. maí 2013
Umhverfisvaktin við Hvalfjörð

Greinin birtist í 10. tbl. Bændablaðsins 2013

11
feb

Aðalfundi frestað

Ágætu félagar og aðrir velunnarar.

Aðalfundi Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð sem vera átti í dag er frestað vegna veðurs.

Við stefnum á sunnudaginn 25. febrúar.

Nánar auglýst síðar hér á síðunni og á Fésbókarsíðunni okkar.

03
feb

Aðalfundur 2018

Aðalfundur Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð verður haldinn sunnudaginn 25. febrúar kl. 14:30 í Garðakaffi á Akranesi. (Ath. aðalfundinum sem vera átti 11. feb. var frestað vegna óveðurs).

Dagskrá:

1. Venjuleg aðalfundarstörf

2. Tillaga að verkefnum næsta starfsárs

3. Önnur mál

4. Ávörp gesta

Kaffi og meðlæti.

Allir sem áhuga hafa á verndun náttúru og lífríkis eru hvattir til að mæta og taka þátt í starfi Umhverfisvaktarinnar.

Stjórnin 

26
sep

Klórverksmiðja

Verður klórverksmiðja (natríumklóratverksmiðja) reist á Grundartanga?

Finnska fyrirtækið Kemira hefur sýnt því áhuga að byggja slíka verksmiðju á Íslandi og koma tveir staðir til greina. Annar þeirra er Grundartangi. Skipulagsstofnun hefur ákveðið að verksmiðjan þurfi ekki að fara í mat vegna umhverfisáhrifa, m.a. vegna þess að mengun af hennar völdum verði lítilvæg miðað við aðra mengun á svæðinu. Í greinargerð Skipulagsstofnunar með úrskurðinum kemur fram að meðal hættulegra efna sem notuð verða við framleiðsluna eru vítissódi, saltsýra.

Lesendur eru hvattir til að kynna sér úrskurðinn á vef Skipulagsstofnunar. Slóðin er

http://www.skipulagsstofnun.is/media/attachments/Umhverfismat/866/201105032.pdf

Ákvörðun Skipulagsstofnunar má kæra til umhverfisráðherra og er kærufrestur til 24. október 2011.